Voor velen hebben edelstenen ook een symbolische, soms zelfs magische, waarde. Dit gegeven verschaft verzamelaars de mogelijkheid tot het aanleggen van een leuke, thematische, verzameling. Zo valt te denken aan een verzameling maand- en geboortestenen, eventueel gecompleteerd door een verzameling stenen van de dag. Ook kan worden gedacht aan een verzameling "Bijbelse' edelstenen. De stenen die behoren bij de Apostelen of de stenen van het borstschild van de Hogepriester. Het feit dat in de loop van de geschiedenis nogal eens nieuwe termen en vertalingen opdoken maakt het gebied alleen maar interessanter. Zo'n verzameling behoeft geen vermogen te kosten. Indien edelstenen worden toegepast in juwelen worden zeer hoge eisen gesteld aan de kwaliteit van de stenen. Voor een thematische verzameling behoeven die eisen niet op te gaan. Veel interessante edelstenen zijn voor een schappelijke prijs te koop indien men genoegen kan nemen met mindere kwaliteiten.
In dit artikel zijn enkele feiten met betrekking tot dit boeiende onderwerp bijeengebracht. Daarbij is niet gestreefd naar volledigheid. De belangstellende lezer kan terugvallen op een grote hoeveelheid literatuur. Aan het einde van dit artikel is een lijst opgenomen waarmee de zoektocht kan aanvangen.
Voor dat wij verdergaan is het goed even stil te staan bij de huidige opvattingen over magische juwelen en magische stenen. De Engelse auteur Newman heeft over ons onderwerp het volgende op te merken.
Juwelen die in oude tijden gezien werden, op basis van geloof en bijgeloof, als hebbende magische kracht. Die kracht betreft voornamelijk beschermende- en genezende kracht. Deze juwelen werden gedragen om andere dan esthetische redenen. Zo komen wij veelvuldig amuletten tegen en ringen die zijn bezet met magische stenen of stenen gesneden tot magische voorstellingen, zoals de scarabee. In later tijden kwam ook de reliek-hanger voor en sieraden die op basis van devotie werden gedragen. Zo kon de drager van die voorwerpen dieper doordringen in de wereld van de heiligen. De kracht zit meestal in de samenstelling van de steen, soms ook in omgevingsfactoren die van invloed waren tijdens de vervaardiging. Natuurlijk was het ook mogelijk om bepaalde krachten over te dragen op een voorwerp.
Stenen die geacht worden magische, of genezende kracht te bezitten loueter op grond van hun samenstelling; magische voorstellingen en andere inscripties waren niet nodig. Vaak is het uiterlijk van de steen al een aanduiding voor de krachten die er aan worden toegeschreven. Diamant maakt onkwetsbaar, amethyst is goed tegen een vergiftiging, etc. Niet alleen edelstenen werden hiervoor gebruikt. Soms werden ook stenen die gevormd zijn binnen de maag van bepaalde dieren gebruikt. De stenen werden gedragen op of verbonden met het lichaam. Ook komt het voor dat stenen worden verpoederd en ingenomen.
Herodotus, de Griekse geschiedschrijver, die leefde in de vijfde eeuw voor Christus, maakt reeds gewag van het dragen van edelstenen. Hij vertelt dat elke Babyloniër een zegelring droeg. Lapis lazuli, carneool en hematiet zijn de namen die hij aan de gebruikte stenen geeft. Wij weten ook dat de oude Egyptenaren zich bezighielden met mijnbouw. In de Sinaï verzamelden zij turkoois en in de Arabische woestijn werd een smaragdmijn ontgonnen. Ook hier is het probleem dat veel van die oude namen niet goed te traceren zijn omdat de vertalingen vaak aanleiding gaven tot vergissingen. Wel komt duidelijk naar voren dat die stenen niet alleen als sieraad werden gedragen maar dat ook nuttige toepassingen, zoals een zegelring, en religieuze, magische en geneeskrachtige aspecten belangrijk werden gevonden.
In de Bijbel wordt veelvuldig gesproken over edelstenen. Zo lezen wij in het boek Samuël dat Koning David een kroon bezat die was bezet met edelstenen (2 Sam.12:30). Ook heeft David bij de bouw van de Tempel edelstenen geschonken (1 Kron.39:2). In het boek Ezechiël wordt zelfs een hele lijst edelstenen genoemd. "Gij waart in Eden, Gods hof, alle kostelijk gesteente was uw deksel, sardisstenen, topazen en diamanten, turkooizen, sardonyxstenen en jaspisstenen, saffieren, robijnen en smaragden." Naast de materiële waarde van de edelstenen werd ook gelet op de symbolische waarde. Dat is niet verwonderlijk. De pracht van het natuurprodukt doet als vanzelf denken aan macht en mystiek. Ook worden edelstenen gebruikt om andere zaken te symboliseren. Zo kunnen wij in het visioen van Ezechiël lezen: "En boven het uitspansel hetwelk was boven hunne hoofden, was de gelijkenis eens troons als de gedaante eens saffiersteens (Ez.1:26). In de Openbaring van Johannes staat: "En die daarop (een troon) zat, was in 't aanzien den steen jaspis en sardius gelijk; en een regenboog was rondom den troon, in het aanzien den steen smaragd gelijk" (Openb.4:3). Ook bij de beschrijving van het Nieuwe Jeruzalem worden allerlei edelstenen gebruikt. "En de fundamenten van den muur der stad waren met allerlei kostelijke gesteente versierd. Het eerste fundament was jaspis, het tweede saffier, het derde chalcedoon, het vierde smaragd, het vijfde sardonyx, het zesde sardius, het zevende chrysoliet, het achtste beryl, het negende topaas, het tiende chrysopraas, het elfde hyacinth, het twaalfde amethyst" (Openb.21:19-20). Goddelijke glorie gesymboliseerd door edelstenen.
Edelstenen speelden zeker een belangrijke rol bij de eredienst. Het borstschild van de hogepriester Aäron (Ex.28:15.30) wordt uitvoerig beschreven.
Gij zult een borstschild der beslissing maken, kunstig werk. Op dezelfde wijze als den efod zult gij het maken: van goud, blauwpurper, roodpurper, scharlaken en getweernd fijn linnen zult gij het maken. Vierkant zal het zijn, dubbel, een span lang en een span breed. Gij zult het vullen met een steenvulling, vier rijen stenen: een rij rode jaspis, chrysoliet en malachiet, de eerste rij; de tweede rij: hematiet, lazuursteen en prasem; de derde rij: barnsteen, agaat en amethyst; de vierde rij: turkoois, chrysopraas en nefriet. Met goud omgeven zullen zij in hun zettingen gevat zijn. En de stenen zullen overeenkomstig de namen der zonen van Israël twaalf in getal zijn, overeenkomstig hun namen; als zegelgraveerwerk zullen zij, elk met zijn naam, zijn voor de twaalf stammen.
Geleerden twisten nog steeds over het vraagstuk of deze beschrijving letterlijk genomen dient te worden. Dit schild moet zijn vervaardigd zo omstreeks het jaar 1250 voor Christus. De vraag is of dergelijke grote stenen toen wel voorhanden waren. Het schild had een grootte van een span bij een span (1 span is ongeveer 20 cm.) en dat betekent dat de stenen een formaat gehad moeten hebben van ongeveer 5-6 centimeter. Ook komt de vraag naar voren op welke wijze deze stenen gegraveerd werden. In de Bijbel wordt gewag gemaakt van een wonderbaarlijke 'shamir' die Mozes bij het graveren heeft gehanteerd. De namen werden met inkt op de stenen aangebracht en door de 'shamir' er overheen te strijken kwam het graveren tot stand. Daarbij ging, volgens het verhaal, geen partikeltje van de materie verloren. Met recht een wonder.
Het borstschild werd door de Israëliten meegevoerd naar het
Heilige Land. Daar werd het in de Tempel gebruikt. Bij de vernietiging van de
tempel, door de Babylonische koning Nebukadnezar - in het jaar 586 voor Christus
-, verdween ook het borstschild. Het wordt later, in het boek Ezra, niet genoemd
als voorwerp dat werd mee teruggevoerd naar Jeruzalem. Daarbij doet zich de
mogelijkheid voor dat later een nieuw schild werd vervaardigd. Dat was dan in
een tijd waarin het gemakkelijker was om aan edelstenen te komen en om ze te
bewerken. Door de tijd zijn de namen die worden genoemd vaak gewijzigd,
hieronder volgt een tabel die daar een indruk van geeft. De verwarring is goed
voor te stellen als men zich realiseert dat het determineren van edelstenen
zonder speciale apparatuur vrijwel niet mogelijk is. Waarschijnlijk werden
edelstenen vooral op kleur beoordeeld. Het gevolg is dat veel edelstenen die in
oude bronnen worden genoemd een naam dragen die ze niet verdienen. Zo is de
anthrax van de Grieken hoogstwaarschijnlijk een granaat. De saffier zou wel eens
lapis lazuli geweest kunnen zijn en de karbonkel van de Romeinen was naar alle
waarschijnlijkheid een granaat. Verder bestonden ook in de oude tijden mensen
die edelstenen imiteerden door gebruik te maken van gekleurd glas.
In onderstaande lijst komen de verschillende namen terug.
| Hebreeuwse naam | Masora Joodse vertaling | Septuaginta Grieks 250 v.Chr. | Flavius Josephus 90 n.Chr. | Vulgaat latijn 400 n.Chr. | Geauthoriseerde vertaling 1611 n.Chr. | Herziene vertaling 1884 n.Chr. |
| Odèm | Sardius | Sardion | Sardonyx | Sardius | Sardius | Sarder |
| Pitdah | Topaas | Topazion | Topazos | Topaas | Topaas | Topaas |
| Barèkèth | Smaragd | Smaragdos | Smaragdos | Smaragdos | Karbonkel | Karbonkel |
| Nophèk | Karbonkel | Anthrax | Anthrax | Karbonkel | Smaragd | Smaragd |
| Sappir | Saffier | Sapphiros | Jaspis | Saffier | Saffier | Saffier |
| Jakeloom | Diamant | Jaspis | Sapphiros | Jaspis | Diamant | Diamant |
| Lèsjèm | Opaal | Ligurion | Liguros | Ligurius | Hyacinth | Hyacinth |
| Sjeboo | Turkoois | Achates | Amethystos | Achates | Agaat | Agaat |
| Ahlomah | Amethyst | Amethystos | Achates | Amethyst | Amethyst | Amethyst |
| Tarsjish | Chrysoliet | Chrysolithos | Chrysolithos | Chrysoliet | Beryl | Beryl |
| Sjolam | Onyx | Beryllion | Onyx | Onyx | Onyx | Onyx |
| Yashphèh | Jaspis | Onychion | Beryllus | Beryl | Jaspis | Jaspis |
| Apostle | Stone |
| Andrew | Blue sapphire |
| Bartholemew | Red cornelian |
| James | White chalcedony |
| James-the-less | Topaz |
| John | Emerald |
| Matthew | Amethyst |
| Matthias | Chrysolite |
| Peter | Jasper |
| Philip | Sardonyx |
| Simeon | Pink hyacinth |
| Thaddeus | Chrysoprase |
| Thomas | Beryl |
Wij weten dat de Babyloniërs, Chaldeeën en Egyptenaren edelstenen als sieraad droegen. Dat is ongeveer vier- tot vijfduizend jaar geleden. Wij weten ook dat zij die edelstenen niet alleen als sieraad zagen maar er ook bepaalde krachten aan toekenden. De stenen waren een amulet voor geluk, gezondheid en succes. De Egyptenaren gaven ze zelfs aan de doden mee. De scarabee, een heilige mestkever, is een zinnebeeld van onsterfelijkheid.
Ook in het oude India werden edelstenen voor meer gebruikt dan verfraaiing alleen. Ook daar functioneerden zij als beschermingsmiddel en zelfs als medicijn. De Perzen en Arabieren droegen ook edelstenen op hun lichaam als amulet. Toen de Joden tijdens hun gevangenschap in Babel meer kennis verkregen over de wereld van de edelstenen ontstond min of meer het gebruik van 'de steen van de maand'. De oorsprong moet waarschijnlijk worden gezocht in het met twaalf stenen bezette schild van de Joodse hogepriester. Het fungeerde als teken van waardigheid en was bezet met de volgende stenen: sarder (carneool), chalcedoon, topaas, smaragd, robijn, saffier, diamant, barnsteen, agaat, amethyst, turkoois, onyx en jaspis. Overigens kan men betwijfelen of deze stenen ook echt in het schild aanwezig hebben kunnen zijn. Vooral voor diamant en robijn is dat twijfelachtig. Diamant is een zeer hard materiaal dat in die tijd niet of nauwelijks bewerkt kon worden. Met betrekking tot robijn moet worden opgemerkt dat in vroeger dagen verschillende soorten rode stenen robijn werden genoemd. Naast de korund hebben wij rekening te houden met rode spinel en granaat.
De stenen van de maand kregen reeds in de oudheid een astrologische functie omdat ze in de zogenaamde dierenriem werden ondergebracht. In de christelijke middeleeuwen werden de tekens van de dierenriem vervangen door de twaalf apostelen, en nog weer later kwamen er de twaalf maanden van de kalender voor in de plaats. Zo werd aan iedere maand een bepaalde steen toegewezen. Indien men die steen in die maand ook daadwerkelijk droeg was men beschermd tegen allerlei onheil. De zeer voorzichtigen hielden met alles rekening door alle stenen tegelijk te dragen; elke dag van het jaar.
Aan welke krachten moeten wij dan zoal denken. Het voert te ver hier een opsomming te geven van alle krachten die in de loop van de tijd aan bepaalde edelstenen zijn toegekend. Een korte bloemlezing moet volstaan.
Alle witte stenen, ongeacht het soort mineraal, zouden als bescherming voor de ogen dienen. Zwarte stenen deden dienst als wapen tegen zwaarmoedigheid. In Indië geloofde men dat zwarte edelstenen bescherming boden tegen 'de boze blik'. Rode stenen werden, niet verrassend, in verband gebracht met bloed. Door ze op open wonden te leggen werd het bloeden gestelpt. Groene stenen werden in verband gebracht met vruchtbaarheid. Gele stenen deden dienst tegen geelzucht en galziekten.
Agaat kon het leven van de drager verlengen en zorgde voor succes, ook in de liefde. Mosagaat beschermde tegen de 'boze blik' en leverde rijke oogsten. Voor de mensen in Babel was de mosagaat de steen voor diegenen die onder het sterrenbeeld Stier waren geboren; de middeleeuwse astrologen voegden daar de sterrenbeelden Tweelingen en Steenbok aan toe.
Amethyst gaf bescherming tegen dronkenschap en vergiftiging. In de middeleeuwen was men van mening dat deze steen het verstand en zakelijk inzicht hielp scherpen. In de christelijke kerk van de middeleeuwen wordt een ring met amethyst vaak gedragen door kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders. Ook aan het mineraal beryl werden krachten toegeschreven. Vooral bescherming en genezing. Voor sommige priesters in de oudheid was beryl een bron van wijsheid. In Babel en voor de middeleeuwers was beryl de steen voor de Tweelingen, voor de Grieken was het de steen van de Leeuw.
Diamant werd gezien als een universeel middel. Het hielp tegen van alles en nog wat. Tegenstellingen konder er mee worden overbrugd en verder was het een goed tegengif. Het had de eigenschap de bezitter rijk te maken. Men moest natuurlijk al welgesteld zijn om zich een dergelijke steen te kunnen veroorloven. In Babel was het de steen van de Weegschaal, voor de Grieken van de Kreeft en voor de Byzantijnen van de Ram.
Granaat maakte de drager en bezitter vrolijk en gaf bescherming tegen slechte dromen. In Bohemen (waar ook granaat werd gevonden) gold de steen als bescherming tegen de 'boze blik'. Voor de oude Griekse astrologen was granaat de steen van de Leeuw, in Byzantium van de Ram.
Robijn beschermde tegen duivelse invloeden, ook tegen de pest en het kon bloedingen stelpen. In Babel was het de steen van de Leeuw, bij de Grieken van de Schorpioen en in Byzantium van de Kreeft.
Saffier, vooral populair onder de vroege koningshuizen, gold als een goed middel tegen een voortijdige dood. In Babel was het de steen van de Waterman, voor de Grieken van de Boogschutter en voor de Byzantijnen van de Maagd.
Hematiet kon dienen als talisman tegen bloeduitstortingen en hielp tegen bloedingen. Het was de steen van de Waterman.
Bergkristal was een middel tegen allerlei inwendige ziekten. Ook kon het dorstlessend werken door een stukje onder de tong te leggen. De toekomst kon in bergkristal worden gezien, de kristallen bol, als men over de gaven van een waarzegger beschikte. Voor de astrologen was het bergkristal symbool voor de Ram. Het zorgde voor een reine ziel en was een bron van vreugde.
Opaal was in de oudheid en in de middeleeuwen een betrouwbaar gelukssymbool. Voor de Romeinen was het een teken van waardigheid en macht. In het Oosten gold de opaal als een heilige steen en als 'steen der wijzen'. In Babel was opaal de steen van de Steenbok.
Smaragd hielp bij het blikken in de toekomst en gaf een helder verstand; daarnaast bezat de steen geneeskracht. In Babel was de steen gekoppeld aan de Kreeft, in Byzantium aan de Stier.
Onder de dierenriem of zodiak verstaan wij een gordel aan de hemel, ter breedte van ongeveer 20 graden, waarin zich de vanouds bekende planeten bewegen. Het midden van die gordel is nu de schijnbare zonnebaan, die ook wel ecliptica wordt genoemd. Deze gordel is verdeeld in twaalf opvolgende vakken met de bekende namen van de dierenriem. De zon bevindt zich omstreeks 21 maart in het beginpunt van Ram en doorloopt in de loop van het jaar achtereenvolgens de verschillende vakken van de dierenriem. Althans, zo was het oorspronkelijk. In de loop van de tijd is het punt Ram ten opzichte van de sterren verplaatst. De verschillende tekens van de dierenriem worden symbolisch voorgesteld door een bepaalde edelsteen. Door het dragen van zo'n symbool laat men weten tot een bepaalde groep te behoren. Daar is natuurlijk niet veel tegen in te brengen. Ook in onze tijd maken wij gebruik van symbolen. Vlaggen zijn daar een goed voorbeeld van. De vlag als symbool van een natie. Ook dragen veel mensen een gouden of zilveren ring als symbool van onderlinge trouw.
Een dergelijk gebruik kan
natuurlijk alleen wortelen in een door mensen gemaakte afspraak. Ook met
betrekking tot dierenriemstenen is een dergelijke afspraak gemaakt. Mensen
kunnen afspraken ook wijzigen. Dat is ook in dit geval veelvuldig gebeurd.
Hieronder wordt een lijst weergegeven waarbij achter ieder teken meer dan een
edelsteen staat genoemd, gewoon omdat er geen volledige overeenstemming over
bestaat. Deze lijst wordt binnen Nederland veel gebruikt, stenen die op meerdere
lijsten voorkomen zijn cursief aangegeven.
| Steenbok Capricornus | Onyx, Chalcedoon, Granaat, Katoog, Robijn, Tijgeroog, Zirkoon |
| Waterman Aquarius | Amethyst, Granaat, Saffier, Turkoois, Valkenoog |
| Vissen Pisces | Amethyst, Opaal, Aquamarijn, Hematiet, Peridoot, Toermalijn |
| Ram Ariës | Diamant, Bergkristal, Amethyst, Carneool, Rode jaspis |
| Stier Taurus | Smaragd, Rozenkwarts, Agaat, Carneool, Robijn, Saffier |
| Tweelingen Gemini | Tijgeroog, Agaat, Aquamarijn, Bergkristal, Chalcedoon, Maansteen, Parel, Saffier, Smaragd |
| Kreeft Cancer | Aventurijn, Chrysopraas, Maansteen, Onyx, Robijn, Smaragd |
| Leeuw Leo | Diamant, Bergkristal, Onyx, Peridoot, Robijn, Topaas |
| Maagd Virgo | Agaat, Carneool, Jaspis, Saffier, Topaas, Zirkoon |
| Weegschaal Libra | Opaal, Citrien, Diamant, Jaspis, Rookkwarts, Toermalijn |
| Schorpioen Scorpio | Beryl, Carneool, Citrien, Granaat, Sarder, Topaas |
| Schutter Sagittarius | Turkoois, Chalcedoon, Granaat, Lapis lazuli, Topaas |
Men kan met vrij grote zekerheid aannemen, dat de gedachte van het aanwezig zijn
van magische krachten in edelstenen, zoals die tot uitdrukking komt in het
dragen van dierenriemstenen, wortelt in de Bijbelse beschrijving van het
borstschild van de Hogepriester. Flavius Josephus, Joods geschiedschrijver uit
de eerste eeuw van onze jaartelling, moet reeds een verband hebben vastgesteld
tussen de edelstenen van dat schild en de tekens van de dierenriem. Datzelfde
moet ook het geval geweest zijn met de twaalf maanden van het jaar. Dat heeft
gezorgd tot het toewijzen van een speciale edelsteen aan elke maand (later ook
aan de dagen van de week), en tot de overtuiging dat het voor iemands
levensgeluk noodzakelijk is, dat hij de edelsteen draagt, overeenkomende met de
maand waarin hij geboren is. Het is als het ware een mascotte die geluk moet
aanbrengen. Het missen van geluk is natuurlijk niet aan de edelsteen te wijten.
Ook het lijstje van de twaalf maandstenen is in de loop van de tijd niet
hetzelfde gebleven. Wij zullen hieronder het lijstje geven zoals dat
tegenwoordig vaak wordt gebruikt. De lijst is opgemaakt door de National
Association of Goldsmiths of Great Britain. De lijst geeft naast de
oorspronkelijk genoemde edelstenen ook enkele goedkopere alternatieven.
| Maand | Edelsteen | Alternatief | Kleur | Overweging |
| Januari | Granaat | --- | Donker Rood | Bescherming tegen verwondingen, verlichting (Talmoed: Ark van Noach) |
| Februari | Amethyst | --- | Paars | Prettige dromen en visioenen, beschermt tegen dronkenschap |
| Maart | Aquamarijn | Bloedsteen | Licht Blauw | Geeft moed (krijgslieden). Bloedsteen (=heliotroop) tegen bedrog, rode spikkels van bloed (Kruisiging) |
| April | Diamant | Bergkristal | Wit (transparant) | Onoverwinnelijk. Talmoed: maakt schuld en onschuld duidelijk; als geschenk bevordert huwelijkstrouw |
| Mei | Smaragd | Chrysopraas | Helder Groen | Onder de tong geplaatst kan de toekomst worden gezien. Vijand van de tovenarij |
| Juni | Parel | Maansteen | Roomkleurig | Hindoe's: geschonken parel door de vader geeft huwelijksgeluk. Poedervorm: medicinaal |
| Juli | Robijn | Carneool of Onyx | Rood | Birma: maakt onkwetsbaar indien ingeplant |
| Augustus | Peridoot | Sardonyx | Licht Groen | Overwint de macht van demonen als er een gier in is gegraveerd |
| September | Saffier | Lapis lazuli | Diep Blauw | Werkt tegen afgunst en is opwekkend. Verijdelt de listen van het kwade |
| Oktober | Opaal | Toermalijn | Verscheidene | Weerspiegelt bij ons de kleurenpracht van oktober. Opaal is zowel geluks- als ongelukssteen |
| November | Topaas | Citrien | Geel | Geel van de herfst. Verschaft vreugde en werkt tegen slapeloosheid |
| December | Turkoois | --- | Hemels Blauw | In Iran de nationale edelsteen. Ontsnapt aan het boze oog |
| Dag | Edelsteen |
| Zondag | Topaas of Diamant |
| Maandag | Parel of Kristal |
| Dinsdag | Smaragd of Robijn |
| Woensdag | Amethyst of Magneet(ijzer)steen |
| Donderdag | Carneool of Saffier |
| Vrijdag | Smaragd of Kattenoog |
| Zaterdag | Diamant of Turkoois |
| Maand | Joden | Romeinen | Arabieren | Isidorus van Sevilla 7e eeuw | Russen | Italianen | 18e/19e eeuw | Midden- en West-Europa |
| Januari | Granaat | Granaat | Granaat | Hyacinth | Granaat, Hyacinth | Hyacinth, Granaat | Granaat | Rozenkwarts |
| Februari | Amethyst | Amethyst | Amethyst | Amethyst | Amethyst | Amethyst | Amethyst, Parel | Amethyst, Onyx |
| Maart | Jaspis | Hematiet | Hematiet | Jaspis | Jaspis | Jaspis | Jaspis, Hyacinth | Aquamarijn, Bloedjaspis |
| April | Saffier | Saffier | Saffier | Saffier | Saffier | Saffier | Saffier, Diamant | Bergkristal, Diamant |
| Mei | Chalcedoon | Agaat | Smaragd | Agaat | Smaragd | Agaat | Agaat | Chrysopraas, Smaragd |
| Juni | Smaragd | Smaragd | Chalcedoon | Smaragd | Agaat | Smaragd | Smaragd, Turkoois | Maansteen, Parel |
| Juli | Onyx | Onyx | Carneool | Onyx | Robijn | Onyx | Onyx | Carneool, Robijn |
| Augustus | Carneool | Carneool | Sardonyx | Carneool | Alexandriet | Carneool | Topaas | Aventurijn, Peridoot |
| September | Olivijn | Sardonyx | Olivijn | Olivijn | Olivijn | Olivijn | Olivijn, Saffier, Diamant | Lapis lazuli |
| Oktober | Aquamarijn | Aquamarijn | Aquamarijn, Beryl | Aquamarijn | Beryl | Beryl | Opaal, Saffier | Opaal, Toermalijn |
| November | Beryl, Topaas | Beryl, Topaas | Topaas | Beryl, Topaas | Topaas | Topaas | Topaas | Tijgeroog, Topaas |
| December | Robijn | Robijn | Robijn | Robijn | Turkoois, Chrysopraas | Turkoois, Robijn | Robijn, Hematiet | Turkoois, Zirkoon |
| Maand | Encyclopedia Brittanica Huidige lijst | Webster's Dictionary | Populaire lijst van vandaag | Synthetische stenen |
| Januari | Granaat | Granaat | Granaat | Granaat |
| Februari | Amethyst | Amethyst | Amethyst | Amethyst |
| Maart | Bloedsteen | Jaspis, Bloedsteen | Bloedsteen, Aquamarijn | Aquamarijn |
| April | Diamant | Diamant, Saffier | Diamant | Wit |
| Mei | Smaragd | Smaragd | Smaragd | Smaragd |
| Juni | Parel | Agaat | Parel, Maansteen | Alexandriet |
| Juli | Robijn | Turkoois | Robijn | Robijn |
| Augustus | Sardonyx | Carneool | Sardonyx, Peridoot | Peridoot |
| September | Saffier | Chrysoliet | Saffier | Saffier |
| Oktober | Opaal | Beryl | Opaal, Toermalijn | Roze |
| November | Topaas | Topaas | Topaas, Citrien | Gouden Topaas |
| December | Turkoois | Robijn | Turkoois, Lapis Lazuli | Blauw |
Uit al deze lijsten blijkt zonneklaar dat verschillende interpretaties mogelijk zijn. Behalve verschillen die te maken hebben met de culturele achtergrond bestaan ook meningsverschillen over de verschillende vertalingen. Hoe kan het ook anders bij een onderwerp dat uitgaat van mystiek en symboliek. Voor de verzamelaar is dat eerder een voor- dan een nadeel. Door het samenbrengen van schitterende edelstenen en boeiende verhalen dragen wij bij aan een groeiend inzicht in een schier oneindige menselijke traditie.