Edelstenen behoren tot de zeer duurzame materialen. Dit betekent niet dat onderhoud geen rol speelt. Bij zorgzame behandeling houden edelstenen hun fraaie uiterlijk en kunnen zij letterlijk generaties plezier bezorgen. Hieronder volgen enkele simpele regels.
Het is van groot belang om edelstenen schoon te houden; indien zij vuil zijn moet tot schoonmaak worden overgegaan. Sommige sieraden zijn zeer gevoelig voor vuil. Vooral ringen hebben de eigenschap om aan de achter zijde veel stof, vet en zeepresten te verzamelen. Voortdurend dragen bevordert het aantrekken van vuil. Nu is het schoonmaken van edelstenen betrekkelijk eenvoudig. Transparante, kristallijne, edelstenen kunnen gemakkelijk worden schoongemaakt in ruim water met een beetje zeep van een niet te agressieve samenstelling. Indien nodig kan een zachte tandenborstel goede diensten bewijzen bij het reinigen van de achterzijde van de ring.
Edelstenen behoren tot de zeer duurzame materialen, maar dat betekent niet dat beschadigen onmogelijk is. Ook kunnen edelstenen breken. Dit laatste wil nog wel eens voorkomen indien een steen is verzwakt door insluitingen die de kristalstructuur beschadigen. Daarom is het verstandig om sieraden niet te dragen bij zwaar lichamelijk werk. Ook diamant kant gemakkelijk breken indien een welgerichte mep wordt gegeven. Robijn en saffier zijn taai toch kunnen splinters afbreken indien zij op harde wijze in aanraking komen met andere metalen.
Bij sommige juweliers zijn ultrasone apparaten in zwang voor het reinigen van juwelen. Daar wordt soms lichtzinnig mee omgegaan. Dergelijke apparaten kunnen weinig kwaad voor diamant, robijn en saffier. Voor de overige edelstenen is het beter ze niet te gebruiken. De kristallijne stenen kunnen goed gereinigd worden met water en zeep. Indien nodig kan een beetje ammonia worden toegevoegd om alle vuil te verwijderen; de steen gaat dan nog meer sprankelen.
Sommige stenen zijn poreus van aard (lapis lazuli, malachiet, turkoois) en vereisen extra zorg. In deze gevallen is ultrasoon reinigen gevaarlijk. Dat geldt ook voor chemicaliën. Schoonmaken met een vochtige doek is het beste Daar de stenen poreus zijn absorberen zij vocht, ook zeep en chemicaliën, het gevolg is dat de steen onherstelbaar aan kleur (kwaliteit) verliest. Deze stenen zijn echt gesteenten en bestaan niet uit kristallen die uit slechts een mineraal zijn opgebouwd. Dergelijke kristallijne structuren kunnen geen water absorberen om dat de molculen zo dicht op elkaar liggen dat er geen ruimte overblijft voor water. Gesteenten kunnen door en door verzadigd raken van vocht.
Opaal vraagt speciale aandacht. Hier kan alleen worden gewerkt met een vochtige doek. Nooit ultrasoon reinigen en nooit ammonia gebruiken. Verder is het goed te bedenken dat opalen voor een deel uit vocht bestaan. Warmte en fel licht kunnen een opaal doen uitdrogen. Het uiteindelijk gevolg is dat het kleurenspel verloren gaat en de steen kan zelfs uit elkaar vallen.
Ook de zogenaamde organische stenen moeten met extra zorg worden behandeld. Wij hebben het dan over: parels, koraal, ivoor en barnsteen. Ook hier is de vochtige doek de goede oplossing. Deze organische materiaal zijn zacht en poreus. In dit verbank is het goed te letten op chemicaliën die voorkomen in spuitbussen (haarlak), cosmetica en parfum. Vooral parels zijn gevoeliger dan men denkt.
Bij het opbergen van sieraden dient men er op te letten dat elk sieraad separaat wordt opgeborgen. Indien dit niet wordt gedaan bestaat het gevaar dat de hardere stenen de zachte zullen beschadigen. Verder zijn de meeste edelstenen harder dan het metaal waarin zij zijn gezet. Indien sieraden bijelkaar worden bewaard in een doos kunnen krassen ontstaan op goud, zilver en platina.